زودپز روگازی ساده و بادوام است، برقی ایمنتر و برنامهپذیر. جنس بدنه، کف چندلایه و در دسترس بودن واشر یدکی مهمتر از برند است.
زودپز دو نوع اصلی دارد: روگازی و برقی. زودپز روگازی ساده، بادوام و ارزانتر است؛ زودپز برقی برنامهپذیر و ایمنتر است و لازم نیست کنارش بایستید. در زودپزهای روگازی، جنس بدنه (استیل یا آلومینیوم)، کف چندلایه و در دسترس بودن واشر یدکی، مهمترین معیارهای انتخاباند.
«انواع زودپز»، «بهترین مارک زودپز» و «بهترین زودپز برقی» هر کدام حدود ۱۱۰ جستوجوی ماهانه دارند؛ این مطلب هر سه را پاسخ میدهد.
زودپز چطور کار میکند؟
زودپز با بستن کامل درب، بخار را حبس میکند و فشار داخل را بالا میبرد. در فشار بالاتر، آب در دمایی بیش از ۱۰۰ درجه میجوشد و غذا سریعتر پخته میشود؛ گوشت و حبوبات تا یکسوم زمان معمول. سوپاپ فشار اضافه را بیرون میدهد و قفل درب مانع باز شدن آن تا پایین آمدن فشار میشود.
استیل یا آلومینیوم؟
استیل: بادوام، بیواکنش با غذای ترش و قابل شستشو در ماشین ظرفشویی. با کف چندلایه، گرما را یکنواخت پخش میکند. زودپزهای آپادانا و وینکس استیلاند.
آلومینیوم دایکست: سبکتر و ارزانتر، سریعتر گرم میشود. بهتر است فقط با دست شسته شود. زودپزهای پارس الماس از این نوعاند.
| مدل | بدنه | کف | گنجایش | نکتهٔ شاخص |
| آپادانا TitanChef | استیل | ۵ لایه | ۵، ۶، ۷ و ۹ لیتر | درب پیرکس یدک، واشر زاپاس |
| وینکس | استیل | ۳ لایه | ۵ و ۶ لیتر | تولید ایران، سبد بخارپز |
| پارس الماس | آلومینیوم دایکست | ساده | ۴ و ۵ لیتر | سبک و اقتصادی |
چه گنجایشی برای چند نفر؟
زودپز را نباید بیش از دو سوم پر کرد، پس گنجایش مفید کمتر از عدد روی آن است. برای یک تا سه نفر ۴ تا ۵ لیتر، برای چهار تا پنج نفر ۶ تا ۷ لیتر و برای خانوادهٔ پرجمعیت یا مهمانی ۹ لیتر.
چرا واشر یدکی مهمتر از برند است؟
واشر لاستیکی درب با گذشت زمان سفت میشود و باید هر یکی دو سال عوض شود. اگر بخار از لبهٔ درب بیرون میزند، وقت تعویض است. زودپزی بخرید که واشر یدکیاش در بازار پیدا شود. زودپزهای آپادانا TitanChef با چند واشر زاپاس عرضه میشوند.
خرید اقساطی از کیچاستور: زودپزهای آپادانا، وینکس و پارس الماس را از کیچاستور قسطی و بدون چک و ضامن بخرید.
زودپزهای موجود
زمان پخت در زودپز چقدر کوتاهتر میشود؟
بهطور معمول یکسوم تا یکچهارم زمان پخت در قابلمهٔ معمولی. زودپز با بالا بردن فشار، نقطهٔ جوش آب را به حدود ۱۱۵ تا ۱۲۰ درجه میرساند و همین دمای بالاتر، گوشت و حبوبات را سریعتر میپزد. گوشت قرمزی که در قابلمه دو ساعت و نیم طول میکشد، در زودپز حدود ۴۰ تا ۵۰ دقیقه پس از رسیدن به فشار آماده است.
زمانهای جدول پایین تقریبیاند و از لحظهای حساب میشوند که سوپاپ شروع به کار میکند. زودپزهای کوچکتر زودتر به فشار میرسند؛ پس برای زودپز ۴ لیتری چند دقیقه کمتر در نظر بگیرید.
| غذا | قابلمهٔ معمولی | زودپز (پس از فشار) |
| گوشت قرمز خورشی | ۲ تا ۲٫۵ ساعت | ۳۵ تا ۵۰ دقیقه |
| مرغ | ۴۵ تا ۶۰ دقیقه | ۱۵ تا ۲۰ دقیقه |
| لوبیا قرمز خیسخورده | ۱٫۵ تا ۲ ساعت | ۲۵ تا ۳۵ دقیقه |
| نخود خیسخورده | ۱٫۵ ساعت | ۲۰ تا ۳۰ دقیقه |
| عدس | ۴۰ دقیقه | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه |
زودپز را چطور با اطمینان باز کنیم؟
صبر کنید تا فشار کاملاً آزاد شود؛ هیچوقت درب را به زور باز نکنید. سه روش آزادسازی هست: رهاسازی طبیعی، یعنی زودپز را از روی شعله بردارید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید؛ رهاسازی دستی با سوپاپ، اگر زودپز شما مثل آپادانا TitanChef رهاسازی دستی و خودکار دارد؛ و رهاسازی با آب سرد روی درب، که برای زودپزهای آلومینیومی توصیه نمیشود. قفل ایمنی تا وقتی فشار داخل هست اجازهٔ باز شدن نمیدهد. برای حبوبات که کف میکنند، رهاسازی طبیعی بهتر است تا کف از سوپاپ بیرون نزند.
واشر زودپز را کی عوض کنیم؟
هر ۱۲ تا ۱۸ ماه، یا زودتر اگر بخار از لبهٔ درب بیرون میزند. واشر لاستیکی با گرما سفت و ترکدار میشود و زودپز دیرتر به فشار میرسد یا اصلاً نمیرسد. واشر را پس از هر بار شستن جدا و خشک کنید و کمی روغن بزنید تا نرم بماند. زودپزهایی که واشر زاپاس همراه دارند، این هزینه و دردسر را برای مدتی حذف میکنند. همهٔ زودپزها با خرید اقساطی قابل خرید هستند.
پرسشهای رایج
زودپز برقی بهتر است یا روگازی؟
برقی برای کسی که نمیخواهد کنار گاز بایستد و برنامهپذیری میخواهد؛ روگازی برای سادگی، دوام و قیمت. برای پخت روزانهٔ برنج، پلوپز هم گزینهٔ خوبی است.
زودپز کف پنجلایه چه مزیتی دارد؟
گرما را یکنواختتر پخش میکند و غذا کمتر ته میگیرد، مخصوصاً در پختهای طولانی.
ایمنی زودپز را چطور حفظ کنیم؟
پیش از هر بار استفاده، سوپاپ را تمیز و آزاد کنید، واشر را بررسی کنید و هرگز درب را پیش از پایین آمدن کامل فشار باز نکنید. زودپز را هم میتوانید خرید اقساطی کنید.
زودپز چند لیتری برای ۴ نفر مناسب است؟
۵ یا ۶ لیتر. اگر حبوبات زیاد میپزید، ۶ لیتر، چون حبوبات تا نیمهٔ ظرفیت پر میشوند.
زودپز روی اجاق القایی کار میکند؟
زودپز استیل با کف مغناطیسی بله؛ آلومینیوم بدون کف القایی نه. مشخصات کف را پیش از خرید ببینید.