هواپز یکی از پرفروشترین لوازم آشپزخانه است، ولی خیلیها بعد از خرید میفهمند سبدش کوچک است یا جای کابینت را پر کرده. در این راهنما هر معیار را با مثال واقعی توضیح دادهایم.
هواپز در چند سال اخیر از یک وسیلهٔ تفننی به یکی از پرمصرفترین دستگاههای آشپزخانه تبدیل شده است. سیبزمینی سرخکرده، مرغ سوخاری، ماهی، سبزیجات برشته و حتی کیک کوچک را با روغن خیلی کم میپزد و آشپزخانه بوی روغن سرخشده نمیگیرد.
اما همین محبوبیت باعث شده بازار پر از مدلهایی شود که در ظاهر شبیهاند و در عمل خیلی فرق دارند. در این راهنما معیارهای اصلی را یکییکی و با مثالهای آشپزی روزانه توضیح میدهیم تا هواپزی بخرید که بعد از چند ماه هم از آن راضی باشید.
هواپز چطور کار میکند؟
داخل هواپز یک المنت حرارتی و یک فن قوی بالای سبد قرار دارد. فن هوای داغ را با سرعت زیاد دور غذا میچرخاند. این جریان هوا سطح غذا را خشک و برشته میکند؛ همان کاری که روغن داغ در سرخکردن انجام میدهد، با این تفاوت که روغن لازم به یک قاشق یا کمتر میرسد.
نتیجهٔ مهمی که از همین سازوکار میگیریم این است: هوا باید بتواند دور غذا بچرخد. هر چیزی که جلوی چرخش هوا را بگیرد، مثل پر کردن بیش از حد سبد، نتیجه را خراب میکند. این نکته در انتخاب ظرفیت مهمترین نقش را دارد.
مهمترین تصمیم: ظرفیت
ظرفیت هواپز را به لیتر مینویسند، ولی آنچه در عمل اهمیت دارد سطح کف سبد است، نه حجم آن. سیبزمینی و مرغ باید در یک یا حداکثر دو لایه پهن شوند تا یکدست ترد شوند. برای همین قاعدهٔ ساده این است که سبد را بیش از دو سوم پر نکنید.
| تعداد نفرات | ظرفیت پیشنهادی | مناسب برای |
| ۱ تا ۲ نفر | ۳ تا ۴ لیتر | میانوعده، یک وعده سیبزمینی |
| ۳ تا ۴ نفر | ۵ تا ۶ لیتر | یک وعدهٔ کامل خانواده |
| ۵ نفر به بالا | ۸ تا ۱۱ لیتر | مرغ کامل، مهمانی، پخت دو غذا |
یک اشتباه رایج این است که خانوادهٔ چهار نفره هواپز ۳ لیتری میخرد چون ارزانتر است و بعد مجبور میشود هر غذا را در دو یا سه نوبت بپزد. در عمل وقت و برق بیشتری صرف میشود و نوبت اول تا آماده شدن نوبت آخر سرد شده است. اگر بین دو اندازه مردد هستید، اندازهٔ بزرگتر را انتخاب کنید.
هواپزهای موجود در کیچاستور بیشتر برای خانوادههای پرجمعیتاند: هواپز ۹ لیتری کوئین هوم QH-2970 و هواپز ۸ لیتری ویکنز vic-9255 را سازندهها برای حدود ده نفر اعلام کردهاند.
انواع هواپز از نظر ساختار
هواپز تکسبد
رایجترین نوع است: یک کشوی بزرگ با سبد توری یا سوراخدار. برای یک غذای حجیم مثل مرغ کامل یا ماهی درسته بهترین گزینه است، چون هیچ دیوارهای وسط سبد نیست.
هواپز دوقلو (دو محفظه)
دو کشوی جدا کنار هم دارد. مزیت اصلیاش این است که دو غذای مختلف را همزمان میپزید، بدون اینکه بو و روغنشان قاطی شود؛ مثلاً مرغ در یک طرف و سیبزمینی در طرف دیگر. هواپز دوقلوی ۹ لیتری ام آر اس 8007 از این نوع است. اگر معمولاً یک سفرهٔ کامل میچینید، این نوع وقت شما را نصف میکند.
هواپز دوطبقه
دو سبد روی هم دارد و بهجای عرض، در ارتفاع جا میگیرد. گنجایش کل بیشتری میدهد و برای پخت مقدار زیاد از یک غذا (مثلاً بال مرغ برای مهمانی) مناسب است. هواپز دوطبقهٔ ۱۱ لیتری ام آر اس 8008 با ۲۴۰۰ وات بزرگترین مدل فعلی ماست.
هواپز آوندار (پنجرهدار و طبقهدار)
شبیه یک فر کوچک است، با در جلو و چند سینی. برای کسی که میخواهد هواپز و آون توستر را یکی کند جذاب است، ولی معمولاً تمیز کردنش سختتر است. اگر بیشتر پیتزا و کیک میپزید، یک آون توستر جداگانه انتخاب بهتری است.
توان مصرفی: چند وات کافی است؟
توان هواپزهای خانگی معمولاً بین ۱۴۰۰ تا ۲۴۰۰ وات است. توان باید با اندازهٔ سبد متناسب باشد: هواپز بزرگ با توان کم دیر گرم میشود و غذا را آبپز میکند، نه برشته.
- برای ۳ تا ۴ لیتر: حدود ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ وات.
- برای ۵ تا ۷ لیتر: حدود ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ وات.
- برای ۸ لیتر به بالا: ۱۸۰۰ وات و بیشتر.
دربارهٔ مصرف برق نگران نباشید: هواپز گرچه توان بالایی دارد، ولی زمان پختش کوتاه است و نیازی به گرم شدن طولانی مثل فر ندارد. یک وعده سیبزمینی معمولاً در کمتر از نیم ساعت آماده میشود. فقط هواپز را به پریز مستقل وصل کنید، نه به سهراهی که همزمان کتری برقی هم به آن وصل است.
کنترل دیجیتال یا مکانیکی؟
مدلهای مکانیکی دو پیچ ساده برای دما و زمان دارند؛ کمخرجاند و خرابی کمتری دارند. مدلهای دیجیتال صفحهٔ لمسی و برنامههای آماده دارند؛ مثلاً هواپز کوئین هوم QH-2970 ۱۲ برنامهٔ پیشفرض دارد. برنامههای آماده برای شروع کار مفیدند، ولی بعد از چند هفته بیشتر کاربران دما و زمان را خودشان تنظیم میکنند. اگر کسی در خانه با تکنولوژی راحت نیست، مدل سادهتر را انتخاب کنید.
جنس سبد و روکش
- تفلون نچسب: رایجترین روکش است. راحت تمیز میشود، ولی با قاشق فلزی و اسکاچ زبر خط میافتد.
- روکش سرامیکی: در برابر حرارت بالا و خط مقاومتر است.
- استیل بدون روکش: کمیابتر است و بیشتر در مدلهای آوندار دیده میشود؛ مقاوم است ولی غذا بیشتر به آن میچسبد.
مهمتر از جنس، جداشونده بودن سبد و قابلیت شستن آن است. سبدی که راحت درنمیآید یا گوشههای زیادی دارد، بعد از مدتی چربی جمع میکند و بو میدهد.
پنج اشتباه رایج در خرید هواپز
- انتخاب ظرفیت بر اساس قیمت، نه نیاز: کوچکترین مدل ارزانترین است، ولی اگر هر روز دو بار بپزید، از خریدتان پشیمان میشوید.
- اندازه نگرفتن جای کابینت: هواپز بزرگ عمق و ارتفاع زیادی دارد و از پشت و بالا باید چند سانتیمتر فضای خالی داشته باشد تا هوای داغ خارج شود.
- نادیده گرفتن صدای فن: فن هواپز صدا دارد. در آشپزخانههای باز (اوپن) این موضوع اهمیت بیشتری دارد.
- خرید مدل آوندار برای سرخکردنی: برای سیبزمینی و مرغ، هواپز کشویی نتیجهٔ بهتری میدهد.
- توجه نکردن به طول سیم: اگر پریز دور است، سیم کوتاه یعنی جابهجا کردن دستگاه یا استفاده از سیم رابط که توصیه نمیشود.
هواپز یا مولتیکوکر؟
این دو اغلب در یک دسته قرار میگیرند ولی کارشان متفاوت است. هواپز برای غذاهای خشک و برشته است: سرخکردنی، کباب، سبزیجات. مولتیکوکر برای غذاهای آبکی و پختنی: خورش، سوپ، آش و برنج. اگر هر دو را لازم دارید، با یک هواپز شروع کنید چون کار سرخ کردن را از گاز حذف میکند. مولتیکوکرهای ۶ لیتری ام آر اس MRS-6092 و کاراجا 2601 هم در همین دسته هستند.
اگر معیارهایتان را مشخص کردهاید، همهٔ مدلهای موجود را در صفحهٔ خرید اقساطی هواپز با ارسال فوری با هم مقایسه کنید؛ کالاهای موجود بالای فهرستاند.
نکتههای نگهداری که عمر هواپز را دو برابر میکند
- سبد را بعد از هر استفاده، وقتی کمی خنک شد، با آب گرم و اسفنج نرم بشویید. چربی خشکشده بعداً بهسختی پاک میشود و بو میدهد.
- هر چند هفته یک بار بدنهٔ داخلی بالای سبد را (جایی که المنت است) با دستمال مرطوب و با دستگاه خاموش و سرد پاک کنید.
- برای برگرداندن غذا از انبر چوبی یا سیلیکونی استفاده کنید.
- اسپری روغن بهتر از ریختن روغن مایع روی غذاست؛ روغن کمتری مصرف میشود و ته سبد جمع نمیشود.
- کاغذ روغنی مخصوص هواپز کمک میکند، ولی هرگز آن را بدون غذا داخل سبد نگذارید؛ فن ممکن است آن را به سمت المنت بکشد.
جمعبندی
اگر بخواهیم همهٔ این راهنما را در سه خط خلاصه کنیم: ظرفیت را بر اساس تعداد نفرات و یک اندازه بزرگتر انتخاب کنید، اگر دو غذا همزمان میپزید سراغ مدل دوقلو بروید، و قبل از خرید جای کابینت را اندازه بگیرید. بقیهٔ معیارها مثل برنامههای آماده و رنگ بدنه، سلیقهایاند.
دیگر دستگاههای پخت برقی را هم در پخت و پز برقی ببینید.
پرسشهای متداول
هواپز برای چند نفر کافی است؟
به ظرفیت بستگی دارد: ۳ تا ۴ لیتر برای ۱ تا ۲ نفر، ۵ تا ۶ لیتر برای ۳ تا ۴ نفر و ۸ لیتر به بالا برای خانوادهٔ پرجمعیت.
هواپز واقعاً بدون روغن میپزد؟
سیبزمینی منجمد بدون روغن هم ترد میشود؛ برای مرغ و سبزیجات تازه کمی روغن یا اسپری روغن طعم و رنگ بهتری میدهد.
هواپز دوقلو بهتر است یا تکسبد بزرگ؟
اگر معمولاً دو غذا با هم میپزید، دوقلو؛ اگر یک غذای حجیم مثل مرغ کامل، تکسبد بزرگ.
هواپز برق زیادی مصرف میکند؟
توانش بالاست ولی زمان پختش کوتاه است؛ مصرف هر وعده معمولاً از روشن کردن فر بزرگ کمتر است.
چرا سیبزمینی در هواپز ترد نمیشود؟
یا سبد بیش از حد پر است، یا سیبزمینی خیس است، یا هواپز از قبل گرم نشده. سیبزمینی را خشک کنید و در یک لایه بچینید.
کاغذ روغنی هواپز لازم است؟
ضروری نیست ولی تمیزکاری را راحت میکند؛ فقط همیشه غذا را رویش بگذارید تا فن آن را جابهجا نکند.
بوی پلاستیک هواپز نو طبیعی است؟
در اولین استفاده کمی بو طبیعی است؛ سبد را بشویید و یک بار دستگاه را خالی و چند دقیقه روی دمای بالا روشن کنید.
هواپز را میشود اقساطی خرید؟
بله، همهٔ هواپزهای کیچاستور را میتوانید نقدی یا اقساطی و بدون چک و ضامن بخرید.

