کتری و قوری روگازی با وجود چایسازهای برقی هنوز طرفداران زیادی دارد. جنس بدنه، دوجداره بودن و طرح ست را در این راهنما مقایسه کردهایم.
با وجود چایسازها و سماورهای برقی، ست کتری و قوری روگازی هنوز در بیشتر خانههای ایرانی هست. خیلیها معتقدند چای دمکشیده روی شعلهٔ ملایم طعم دیگری دارد، و یک ست زیبا روی گاز یا میز پذیرایی بخشی از دکوراسیون آشپزخانه هم هست.
اما جنس کتری و قوری روی طعم چای، ماندگاری ظرف و ایمنی اثر مستقیم دارد. در این راهنما همهٔ گزینهها را مقایسه میکنیم.
جنس بدنه: چهار انتخاب اصلی
لعابی
لعاب یک لایهٔ شیشهمانند است که در دمای بالا روی بدنهٔ فلزی پخته میشود. سطح صاف و غیرمتخلخل آن بو، رنگ و طعم چای را جذب نمیکند و با آب واکنش نمیدهد. همین باعث شده کتری و قوری لعابی دوباره محبوب شوند. طرحها و رنگهای متنوعی هم دارند. نقطهضعفشان حساسیت به ضربه و تغییر دمای ناگهانی است.
استیل ضدزنگ
مقاوم، سبکتر از چدن و تقریباً بدون نیاز به مراقبت خاص. بو نمیگیرد و اگر بیفتد نمیشکند. برای کسی که آشپزخانهٔ پرتردد دارد و نمیخواهد نگران لبپریدگی باشد، عملیترین انتخاب است.
شیشهای (پیرکس)
رنگ چای را میبینید و تشخیص زمان دم ساده میشود. قوری شیشهای زیباست، ولی کتری شیشهای روگازی کمتر رایج است و باید حتماً از نوع مقاوم در برابر حرارت باشد.
چدن
گرما را خیلی خوب نگه میدارد، ولی سنگین است و اگر روکش نداشته باشد زنگ میزند. بیشتر برای قوریهای تزئینی و سنتی استفاده میشود.
| جنس | بو و طعم | مقاومت در برابر ضربه | نگهداری | وزن |
| لعابی | بدون بو | متوسط | نیاز به دقت | متوسط |
| استیل | بدون بو | زیاد | ساده | سبک |
| شیشهای | بدون بو | کم | ساده | سبک |
| چدن | بدون بو | زیاد | نیاز به دقت | سنگین |
دوجداره: چرا ارزشش را دارد؟
در کتری و قوری دوجداره بین دو لایهٔ بدنه فاصله وجود دارد. این فاصله دو مزیت دارد: چای در قوری دیرتر سرد میشود و بیرون ظرف کمتر داغ است، پس احتمال سوختن دست کمتر است. ستهای ونتی مدل الیزابت و ونتی مدل گلد ماربل بدنهٔ لعابی دوجداره دارند.
کتری شیردار چیست؟
در کتری شیردار بهجای بلند کردن کتری داغ و ریختن آب از لوله، یک شیر کوچک پایین کتری قرار دارد. آب جوش را مستقیم در لیوان یا قوری میگیرید. دو مزیت مهم دارد: ایمنی بیشتر، بهخصوص در خانهای که کودک یا سالمند دارد، و راحتی برای خانوادههایی که در طول روز چند بار چای میخورند. کتری و قوری اف آر مدل PRO از این نوع است.
گنجایش
- کتری ۱.۵ تا ۲ لیتری و قوری حدود یک لیتری: برای خانوادهٔ ۳ تا ۵ نفره.
- کتری بزرگتر: برای خانوادههای پرجمعیت یا کسانی که زیاد مهمان دارند؛ مثلاً ست کتری و قوری رسا KR04 با کتری ۲.۱ لیتری و قوری ۱.۲ لیتری.
تشخیص کیفیت لعاب
- سطح یکدست: لعاب خوب حباب، لک یا قسمت نازک ندارد.
- لبهها: دهانه، لوله و محل اتصال دسته جاهاییاند که لعاب ضعیف زودتر میپرد؛ این قسمتها را با دقت ببینید.
- کف: کف کتری باید صاف باشد تا روی شعله تکان نخورد و گرما یکدست پخش شود.
- دسته و دستگیرهٔ در: باید عایق باشند و حین جوش داغ نشوند.
سازگاری با اجاق
همهٔ کتریها روی گاز کار میکنند. برای اجاق القایی، کف باید مغناطیسی باشد؛ قبل از خرید سازگاری با القایی را در مشخصات هر ست بررسی کنید. روی اجاق شیشهای و سرامیکی هم کف کاملاً صاف لازم است.
ایمنی کتری لعابی
اگر لعاب داخل کتری پریده و فلز زیر آن پیداست، بهتر است برای جوشاندن آب از آن استفاده نکنید، چون فلز بیپوشش در تماس با آب داغ ممکن است زنگ بزند. لبپریدگی بیرون کتری از نظر ایمنی مشکلی ایجاد نمیکند و فقط ظاهری است.
عادتهایی که لعاب را میشکند
- گذاشتن کتری داغ زیر آب سرد.
- گذاشتن کتری خالی روی شعله.
- شعلهٔ بزرگتر از کف کتری، که شعله را به دیوارهها و دسته میرساند.
- استفاده از سیم ظرفشویی برای پاک کردن لکه.
دم کردن چای روی کتری
قوری را قبل از ریختن چای با کمی آب جوش گرم کنید. برای قوری یک لیتری معمولاً دو تا سه قاشق غذاخوری چای خشک کافی است. بعد از ریختن آب جوش، قوری را روی کتری با شعلهٔ کم بگذارید تا ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دم بکشد. دم طولانیتر چای را تلخ میکند.
روگازی یا چایساز؟
اگر میخواهید چای در تمام روز آماده و گرم باشد و گاز را اشغال نکنید، چایساز راحتتر است. اگر طعم چای دمکشیده روی شعله و ظاهر ست روی گاز برایتان مهم است، کتری و قوری روگازی را نگه دارید. خیلی از خانوادهها هر دو را دارند: چایساز برای روزهای عادی و ست لعابی برای مهمانی.
ستهای لعابی و شیردار را در صفحهٔ خرید اقساطی کتری و قوری روگازی ببینید.
نگهداری
- بعد از هر استفاده قوری را خالی کنید؛ چای مانده لکه میاندازد.
- برای لکهٔ چای، آب گرم و جوششیرین را چند ساعت در قوری بگذارید و با اسفنج نرم بشویید.
- رسوب کتری را با آب و سرکه بجوشانید و چند بار با آب ساده آب بکشید.
سایر لوازم را در تهیه و نگهداری نوشیدنی ببینید.
پرسشهای متداول
کتری لعابی بهتر است یا استیل؟
لعابی زیباتر است و بو نمیگیرد؛ استیل مقاومتر و کمدردسرتر. برای آشپزخانهٔ پرتردد استیل، برای ست زیبای پذیرایی لعابی.
کتری دوجداره چه فرقی دارد؟
چای را دیرتر سرد میکند و بیرون ظرف کمتر داغ میشود.
کتری شیردار ایمنتر است؟
بله، چون لازم نیست کتری داغ را بلند کنید؛ آب را از شیر پایین کتری میگیرید.
اگر لعاب داخل کتری بپرد چه کنیم؟
بهتر است دیگر برای جوشاندن آب از آن استفاده نکنید.
کتری لعابی روی اجاق القایی کار میکند؟
فقط اگر کفش مغناطیسی و مخصوص القایی باشد؛ در مشخصات هر ست بررسی کنید.
لکهٔ چای قوری را چطور پاک کنم؟
آب گرم و جوششیرین را چند ساعت در قوری بگذارید و با اسفنج نرم بشویید.
ست کتری و قوری را میشود اقساطی خرید؟
بله، همهٔ ستها را میتوانید نقدی یا اقساطی و بدون چک و ضامن بخرید.

